Op dit moment staat deze kanjer overal stoer, stug en elegant te stralen. De cichorei. Met zijn lichtblauwe bloemen op een hoekige stengel zou je hem bijna verwarren met een verwilderde korenbloem. Maar wie beter kijkt, ziet de verschillen. De cichorei hoort thuis in de familie van de witlof en andijvie – en net als zijn verwanten draagt hij een verhaal met zich mee.

Cichorei werd al in de Oudheid gebruikt als geneeskruid, vooral bij lever- en spijsverteringsklachten. Maar echt beroemd werd hij in de 18e en 19e eeuw, toen de geroosterde wortel als koffiesurrogaat in zwang raakte. Tijdens de Franse bezetting én later in de oorlog was echte koffie schaars. De oplossing lag onder onze voeten: de dikke penwortels van cichorei werden geroosterd, gemalen en opgeschonken als bittere nep-koffie.

Deze koffie werd ook wel peekoffie genoemd, naar de wortel, die vroeger pee werd genoemd. Het is een stevige, aardse drank zonder cafeïne. Je houdt ervan of niet. Toch wordt cichoreikoffie de laatste jaren weer herontdekt. Niet alleen als nostalgisch alternatief, maar ook als gezonde keuze: goed voor de darmen en bloedsuikerspiegel.

De wilde cichorei is volledig eetbaar. De jonge bladeren zijn pittig bitter en lekker in een salade – denk rucola maar dan een tandje feller. De bloemen zijn iets zachter en maken elk bord direct poëtisch. In het najaar kun je de wortel oogsten, schoonborstelen en eventueel zelf roosteren tot koffie.

De plant is taai, groeit op schrale grond, en laat zich niet snel temmen. Hij staat vaak in de berm en wordt daarom ook wel ‘wegenwachter’ genoemd. Dus de volgende keer dat je langs een berm wandelt en een hemelsblauwe bloem uit het zand ziet oprijzen: groet haar als een overlever. Als een plant die oorlogen trotseerde, én als bitter kruid dat je wakker houdt – zelfs zonder cafeïne.